Mistrzowie Podatków #01 – Zestaw Październikowy: CIT i MDR
W przygotowaniu do kolejnej sesji w lutym 2026 r., rozkładam dla Was na czynniki pierwsze jeden z bardziej standardowych zestawów pytań.
Mam dla Was przykładowy zestaw z egzaminu ustnego na doradcę podatkowego, który został wylosowany w październiku 2025 roku.
Przykładowy zestaw z egzaminu ustnego na doradcę podatkowego omawiam w 1 odcinku podcastu Mistrzowie Podatków na Spotify:
Budowa większości zestawów, tak jak tego przykładowego zestawu z egzaminu ustnego na doradcę podatkowego, jest podobna, a w tym zestawie pojawiają się także takie pytania, które uważam za dość standardowe. Nie są one ani łatwe, ani trudne.
To mój pierwszy odcinek podcastu i przyznam się, że nie wszystko poszło zgodnie z planem 🙂 Mam nadzieję, że będzie on jednak początkiem przyjemnej nowej serii.
Jakie znasz metody unikania podwójnego opodatkowania?
Mamy dwie główne metody.
Pierwsza to metoda zaliczenia, która może występować jako metoda zaliczenia proporcjonalnego albo zaliczenia pełnego. Dotyczy ona na ogół podatku CIT. W Polsce występuje w tej odmianie proporcjonalnej, czyli mamy możliwość proporcjonalnego odliczenia podatku zapłaconego za granicą od podstawy opodatkowania związanej z tym podatkiem.
Oznacza to, że cały globalny, światowy dochód jest opodatkowany w Polsce jako w państwie rezydencji. A od tego dochodu, który został uzyskany za granicą, liczymy podatek. I od tego podatku odliczamy ten podatek, który został już zapłacony przez nas za granicą.
Druga metoda to wyłączenie – zwykłe lub z progresją. W Polsce jest to na ogół wyłączenie z progresją. Jest ono dostępne dla podatników rozliczających się jako osoby fizyczne i tutaj właśnie korzystamy z tego wyłączenia z progresją, co do zasady.
Oznacza to, że ten dochód, który został osiągnięty za granicą, będzie wyłączony z opodatkowania w Polsce. Natomiast wpłynie on na ustalenie stawki podatku. Dlaczego? Bo w podatku PIT mamy stawki podatku progresywne, czyli uzależnione od wysokości dochodu.
Dyrektywa Parent-Subsidiary (spółki dominujące i zależne)
Kolejne pytanie dotyczy dyrektywy, która ma taką dość długą nazwę i często sprawia wam zakłopotanie. Natomiast kluczowe w tej nazwie jest określenie spółki dominujące i spółki zależne. Bo to nam sugeruje, że mamy do czynienia z tak zwaną dyrektywą parent-subsidiary.
Spółka dominująca to po angielsku parent entity, spółka zależna to subsidiary. I oczywiście dyrektywa parent-subsidiary dotyczy zwolnienia dywidendowego.
Przede wszystkim to, co powinniśmy sobie zauważyć, to że dywidendy to jest taki rodzaj dochodu, który jest zwolniony nie tylko z podatku u źródła, ale także w ogóle wolny od podatku CIT.
Jeśli chodzi o konkretne rozwiązania w zakresie podatku u źródła, to dyrektywa przewiduje dwa możliwe rozwiązania.
Przede wszystkim państwa członkowskie powinny dążyć do zwolnienia z podatku u źródła.
Natomiast jeżeli jakieś państwo zdecyduje się jednak zatrzymać opcję opodatkowania dywidend podatkiem u źródła, to oczywiście państwo rezydencji powinno umożliwić odliczenie tego podatku.
Dotyczy to dywidend – to jest akt prawa unijnego. Wobec tego dotyczy dywidend, które są wypłacane pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Ale pamiętamy tutaj, że te dywidendy mogą być wypłacane także w jednym państwie – obejmuje to również dywidendy krajowe.
Żeby skorzystać z tej dyrektywy, musimy spełnić określone warunki. Przede wszystkim wymagane jest posiadanie minimum 10% udziałów w spółce wypłacającej dywidendę. Poza tym te udziały muszą być utrzymywane przez co najmniej 2 lata.
I jeszcze jeden istotny warunek: podmiot otrzymujący dywidendę nie może być zwolniony od opodatkowania w swoim państwie rezydencji.
Dyrektywa, jak i ustawa o CIT, wprowadza szereg rozwiązań mające ograniczać skorzystanie z tej preferencji w przypadku nadużycia prawa.
Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika
Przechodzimy teraz do zagadnień wspólnych prawa materialnego – działu 4a. Pierwsze pytanie dotyczy zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.
Ta zasada tak naprawdę jest normowana w dwojaki sposób w ordynacji podatkowej.
Pierwszy sposób – wątpliwości co do treści przepisów
Przede wszystkim mamy taki przepis wprowadzony w okolicach 2016 roku, który dotyczy rozstrzygania wątpliwości co do treści przepisów na korzyść podatnika. To jest bezpośrednia regulacja – jeśli przepis budzi wątpliwości interpretacyjne, organ powinien interpretować go na korzyść podatnika.
Drugi sposób – wątpliwości co do stanu faktycznego
Niezależnie od tego, mamy w ustawie także zasadę w zakresie wątpliwości stanu faktycznego. Od jesieni 2025 roku została ona wprost uregulowana w artykule 122 paragraf 2 ordynacji podatkowej.
Zgodnie z tym przepisem, w postępowaniu podatkowym wszczętym z urzędu niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzyga się na korzyść strony.
Ale uwaga – nie zawsze. Przepis przewiduje trzy wyjątki od tej zasady:
Po pierwsze, zasada nie działa gdy w postępowaniu uczestniczą strony o spornych interesach lub gdy wynik postępowania ma bezpośredni wpływ na interesy innych osób.
Po drugie, nie stosujemy jej gdy przepisy prawa wymagają od strony wykazania określonych faktów – tutaj ciężar dowodu spoczywa na podatniku.
I po trzecie, zasada ustępuje gdy sprzeciwia się temu ważny interes publiczny, w tym istotny interes państwa.
To są więc dwie różne sytuacje: raz chodzi o wątpliwości prawne – jak rozumieć przepis, a drugi raz o wątpliwości faktyczne – co się faktycznie wydarzyło. Ale w przypadku wątpliwości faktycznych musimy zawsze pamiętać o tych trzech wyjątkach.
Schematy podatkowe (MDR)
Schematy transgraniczne – mają miejsce pomiędzy państwami. Zaliczamy do nich:
- Schematy spełniające kryterium głównej korzyści podatkowej i posiadające przynajmniej jedną ogólną cechę rozpoznawczą (może być ich więcej)
- Schematy spełniające szczególną cechę rozpoznawczą
Schematy inne niż transgraniczne:
- Schematy ze spełnionym kryterium kwalifikowanego korzystającego
- Spełniają kryteria wskazane powyżej lub
- Spełniają inną szczególną cechę rozpoznawczą
Schemat standaryzowany – wdrażany przez promotora u więcej niż jednego korzystającego.
Zawieszenie kontroli podatkowej
- Kontrola na legitymację (tryb nadzwyczajny)
- Po 30 dniach, gdy nie można ustalić tożsamości lub miejsca siedziby podatnika
- Nieobecność podatnika
- Gdy podatnik jest nieobecny i nie ustanowił pełnomocnika
- Ogólne zasady zawieszenia postępowania
- Stosuje się przepisy art. 201 (zasady jak w zwykłym postępowaniu podatkowym)
Właściwość miejscowa organu egzekucyjnego w przypadku egzekucji zobowiązań pieniężnych
Co do zasady: organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania/siedzibę podatnika
Wyjątki:
- Egzekucja z nieruchomości: organ wg miejsca położenia nieruchomości
- Adres nieznany/podatnik za granicą: organ wg miejsca położenia majątku
Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności (DPO)
Charakterystyka
- Forma zaniechania ukarania sprawcy
- Jest środkiem karnym
- Wniosek składa organ prowadzący postępowanie przygotowawcze
- Zgoda wyrażana przez sąd w formie wyroku
Warunki
Sprawca musi:
- Przyznać się do winy
- Jego wina i czyn nie budzą wątpliwości
- Zgodzić się zapłacić minimum kosztów sądowych
- Uiścić należność podatkową
- Zgodzić się na wymiar kary grzywny
Zaleta
- Wyrok nie widoczny w KRK (Krajowym Rejestrze Karnym)
- Ważne dla osób potrzebujących zaświadczenia o niekaralności
Kto NIE może ubiegać się o DPO
- Sprawca czynu zagrożonego karą ograniczenia/pozbawienia wolności
- Sprawca czynu popełnionego w warunkach obostrzenia
- Gdy należy orzec przepadek przedmiotów, a ktoś inny złożył interwencję
Zasada istotności w rachunkowości
Definicja
W sprawozdawczości finansowej należy wyodrębnić wszystkie zdarzenia istotne z zachowaniem zasady ostrożności
Zastosowanie
- Stosowana już przy określaniu polityki rachunkowości
- Pozwala na modyfikacje zasad prezentacji i wyceny aktywów/pasywów
- Wymaga podania przyczyn odstępstw
- Zmiany należy uzasadnić i wykazać wpływ na:
- Rok poprzedzający
- Kapitał własny
Ustalanie istotności
- Brak jednego uniwersalnego wymiaru
- Ustalana indywidualnie dla każdej jednostki
- Zależy od:
- Wielkości jednostki
- Skomplikowania struktury
- Wskaźniki orientacyjne (dla biegłych rewidentów):
- Wartość aktywów
- Poziom obrotów rocznych
- Poziom przychodów
Ważne: Zachowanie współmierności do rzeczywistej działalności gospodarczej
Dowód księgowy
Cechy dowodu księgowego (podstawa zapisów w księgach)
- Rzetelny – odzwierciedlający stan rzeczywisty
- Kompletny – posiadający wszystkie istotne elementy
- Bezbłędny – wolny od błędów rachunkowych
- Zdatny do użytku
Uwaga: Te cechy odpowiadają determinantom ksiąg rachunkowych
Dodatkowa działalność gospodarcza doradcy podatkowego
Warunki i obowiązki
- Obowiązek informacyjny
- Poinformowanie Izby o zamiarze prowadzenia dodatkowej działalności
- Zakaz konkurencji
- Działalność nie może być konkurencyjna wobec klientów doradcy
- Co do zasady: można podjąć działalność po 3 miesiącach od zakończenia współpracy z klientem
- Wyjątek (zgodnie z zasadami etyki)
- Przy zgodzie klienta – można prowadzić działalność bez ograniczeń czasowych
